MARİFETNAME KOVA BURCU

Ateş Hâli Alınca Nur Manayı Verir Zamansız zaman içinde gökyüzü hareketleri yalnızca burçlar olarak anılmaz. İnsanın iç yolculuğunu ele alan duraklar olarak da ele anılır. İnsanı bir yerden başka bir yere değil de bir hâlden başka bir hâle taşıyan duraklar… İşte yine böyle bir duraktayız. Oğlak burcunda sabırla ağırlaşan, düzen kuran, sınır çizen, yük taşıtan yolculuk, Kova burcuna geldiğimizde zamanla çözülüp düşünceyle genişlemeye başlar. Genişleyerek oluşan bu geçiş bana; düzen kurmanın ardından o düzeni sorgulamanın da ne kadar gerekli olduğunu hatırlatır. Kova burcu benim için kalıpların dışına çıkma çabasından çok kalıpların neden var olduğunu anlamaya çalışma hâlidir. İnsanın düşüncesinin özgürleşme arzusunu fark etmesiyle birlikte, alışılmış olanın ötesine bakma isteği, bilgiyi ezberlemektense idrak etmeyi seçmek bu durakta öne çıkar. Burası düşüncenin sabitlenmediği, aklın hareket hâlinde olduğu, sorular sormaktan çekinmeyen, bildiğini yeniden düşünen ve öğrendiğini paylaşma ihtiyacı duyan bir bilinç alanı. Bu burçtaki insan kalıpların içinde kalmak yerine onları anlamaya yönelir. Alışılmış olana mesafeli durur, yeni olanı sorgular çünkü hakikat ezberle değil, idrakle kurulur. Düşünce durağan değildir. Canlı, akışkan ve dönüştürücüdür. Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın Marifetname’ sinde Kova burcunun nasıl ele alındığını, aklın, bilginin ve sorumluluğun bu burçta nasıl bir ahlak hâline geldiğini birlikte hatırlayacağız. Bu hatırlayış insanı yalnızca gökyüzü üzerinden değil, iç dünyası üzerinden de okumaya imkân veren bir hatırlayıştır. Orada bilgi biriktirilmez. Bilgi insanı dönüştürdüğü ölçüde anlam kazanır. Bu yüzden Kova durağı bana bilmenin değil anlamanın sorumluluğunu hatırlatır. Bu yazıda, Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın Marifetname’ de işaret ettiği bu idrak hâlini; düşüncenin, sorgulamanın ve paylaşmanın insanda nasıl bir denge oluşturduğunu sizlere aktarmaya çalışacağım. Haydi gelin, idrakin ufkuna birlikte bakalım. KOVA BURCU – MARİFETNAME’DEN AKLIN VE İDRAKİN MENZİLİ “Her burcun bir hükmü, her hükmün bir hikmeti vardır. Kimi sabırla olgunlaşır, kimi idrakle açılır.” — Erzurumlu İbrahim Hakkı, Marifetname Zaman, Oğlak burcunda ağırlaşır, sabırla yoğrulur, emekle sıkışır ve şekil kazanır. Ardından Kova burcuna gelindiğinde bu ağırlık çözülür; düşünceye, fikre ve idrake dönüşür. Toprakta tutulan emek havaya karışır, katı olan esnemeye başlar. Bu nedenle Kova burcu yalnızca bireysel bir bilinç hâli değil, insanlık bilincine açılan bir menzildir. Erzurumlu İbrahim Hakkı, Marifetname’ de Kova burcunu “hava menzilinden “soğuk ve yaş” olarak tarif eder. Bu ifade bugünün diliyle okunduğunda duygusal tepkilerden ziyade aklın rehberliğini işaret eder fakat bu tanım Marifetname’ ye göre eksik kalır. İbrahim Hakkı burada bir ahlak hâlini tarif eder. “Soğukluk” nefsin aşırılıklarından uzak durmayı, “yaşlık” ise bilginin kuruyup donmamasını, sürekli canlı ve akış hâlinde kalmasını anlatır. Kova menzilinde akıl, duyguların taşkınlığından arındırılır ve dengeye çağrılır. İbrahim Hakkı’ya göre akıl başıboş bırakıldığında kibir üretir, kapatıldığında ise cehalet. Kova menzili aklın serbest olduğu fakat sorumlulukla yürüdüğü bir dengedir. Bu nedenle Marifetname’ de Kova bilgiyi saklayan değil, paylaşan bir bilinç hâli olarak ele alınır. Çünkü bilgi elde tutuldukça ağırlaşır, paylaşıldıkça hikmete dönüşür. Kova burcunun sembolü olan kaptan dökülen su da Marifetname’ de bu anlamla okunur. Ancak bu su duygunun değil ilmin sembolüdür. İbrahim Hakkı’ya göre ilim bir kapta tutulmak için değil dolaşımda olmak içindir. Kova menzilindeki insan bildiğini kendine mal etmez. Hakikatin kendisine ait olmadığını bilir. Bu yüzden öğrendiğini saklamakta zorlanır ve bildiğini paylaşmak ister. Çünkü bilginin ahlakı gizlemek değil yaymaktır. Marifetname’ nin burçlara bakışında dikkat çeken bir diğer nokta da şudur; Her burç, insanı yaşadığı zamana değil, hakikate yaklaştırmak için vardır. Kova burcu insanlarının çoğu zaman kendilerini yaşadıkları çağa ait hissetmemeleri de buradan gelir. Bu, bir uyumsuzluk değil zamandan bağımsız düşünme hâlidir. İbrahim Hakkı’nın ifadesiyle akıl hakikate yöneldiğinde kalıplar dar gelir. Bu nedenle bu burcun insanları sorgular, yeniler ve farklı yollar arar. Marifetname’ nin diliyle ifade edersek burası aklın serbestçe dolaştığı bir idrak alanıdır. Kova menzilinde idrak ani açılımlar gösterebilir. Marifetname’ de bu durum “aklın beklenmedik vakitlerde açılması” olarak yorumlanır. Ancak bu açıklık sabırla dengelenmediğinde dağınıklığa dönüşebilir. Bu yüzden Kova’nın ahlaki dersi özgür düşünceyle birlikte edebi korumaktır. İbrahim Hakkı için edep, aklın sınırı değil yönüdür. Marifetname’ ye göre her burcun bir ahlaki dersi vardır. Kova’nın dersi, özgür düşünce ile sorumluluğu birlikte taşımaktır. Kova özgürlüğü başına buyrukluk olarak görmez neye bağlı olduğunu bilerek düşünür. Ezberle yetinmez anlamayı ister. İnanmak için önce kavramayı seçer. Modern astrolojide Kova burcu bireysellik, özgünlük ve toplumsal bilinçle ilişkilendirilir. Yöneticisi Uranüs olarak kabul edildiğinden aklın ani açılımları ve idrakin beklenmedik yönleriyle bağlantılıdır. Marifetname’ de ise bu bilinç bireysel çıkışlardan çok insanlığa fayda üretme sorumluluğu üzerinden okunur. Kova menzilinde insan “ben ne biliyorum?” sorusundan çok “bildiğim kime fayda oluyor?” sorusuyla yüzleşir. Zaten hikmet de burada başlar. Oğlak burcunda sabırla inşa edilen halin dağı, Kova burcunda o dağın tepesinden idrakle seyir haline geçer. İbrahim Hakkı’ya göre bu seyir kibir için değil ibret içindir. Kova menzili yukarıdan bakmayı değil genişten düşünmeyi öğretir. İdrak burada yalnız bireyin değil bütünün hayrına yönelir. Marifetname’nin işaret ettiği üzere, akıl Hakk’a düşman değildir. Tam tersine doğru niyetle yürütülen akıl, insanı hakikatten uzaklaştırmaz, ona yaklaştırır. Bu yüzden Kova burcu yalnızca düşünmenin değil, düşünceyi ahlaka dönüştürmenin menzilidir. Ve bu menzil bize şunu hatırlatır!! Akıl, Hakk’a kapalı değildir. Doğru niyetle yürüdüğünde, idrak de bir ibadettir. #sevgiyle ve #aşkla #masiva